Gjafabréf á veitingastað: gildistími, VSK og bókhald

Gjafabréf er skemmtileg sala fyrir veitingastað. Einhver greiðir þér í desember og nokkrum mánuðum síðar kemur gestur í kvöldverð sem hann fékk að gjöf. Hér förum við yfir reglurnar á Íslandi, eins og þær standa í október 2026: gildistíma gjafabréfa, hvenær virðisaukaskattur greiðist og hvernig þú heldur utan um ónotaða inneign.

Gildistími gjafabréfa

Gjafabréf gildir í allt að fjögur ár frá útgáfudegi nema um annað sé samið.¹ Engin sérstök lög gilda um gildistíma gjafabréfa. Fjögur árin koma úr almennu reglunni um að kröfur fyrnist á fjórum árum.² Í þingsályktunartillögu frá 2018 segir það sama: sé ekki samið um gildistíma gildir bréfið í fjögur ár frá útgáfu.³

Einfaldast er að láta öll gjafabréf gilda í fjögur ár og prenta lokadaginn á bréfið, svo að bæði gesturinn og starfsfólkið sjái hann.

Ef þú vilt styttri gildistíma

Styttri gildistími er mögulegur ef um hann er samið við kaupandann.¹ Segðu kaupandanum frá gildistímanum þegar hann greiðir og prentaðu hann á bréfið.

Um inneignarnótur gilda sérstakar verklagsreglur. Í leiðbeinandi verklagsreglum viðskiptaráðuneytisins frá 2000 segir að inneignarnóta gildi í fjögur ár nema annað sé tekið fram á nótunni, þó aldrei skemur en í eitt ár.⁵ Reglurnar eru leiðbeinandi. Seljendur sem fylgja þeim gera það til að bæta þjónustu sína en ekki vegna lagaskyldu.⁴ Inneignarnóta er það sem gestur fær í stað endurgreiðslu, svo hún er annað en gjafabréf sem einhver keypti.

Neytendastofa er stofnunin sem fer með mál um gjafabréf og inneignarnótur.¹

Eigendaskipti og gjaldþrot

Þegar veitingastaður skiptir um eiganda eru yfirleitt einhver gjafabréf enn opin. Reglurnar á Ísland.is eru þessar:¹

• Ef nýr eigandi tekur við sama rekstri gilda gjafabréfin áfram gagnvart honum.
• Ekki er hægt að gera kröfu á annað fyrirtæki.
• Ef seljandinn verður gjaldþrota á gildistíma bréfsins getur handhafinn gert kröfu í þrotabúið.

Ef þú ert að kaupa veitingastað skaltu biðja seljandann um lista yfir opin gjafabréf og heildarinneignina. Sú upphæð er fé sem reksturinn hefur þegar fengið fyrir máltíðir sem á eftir að bera fram.

Virðisaukaskattur greiðist við sölu gjafabréfsins

Á Íslandi greiðir þú virðisaukaskatt af gjafabréfi þegar þú selur það, ekki þegar gesturinn notar það. Skatturinn útskýrir að sala á gjafakorti sé innborgun fyrir afhendingu vöru eða þjónustu og að innborganir teljist til skattskyldrar veltu þegar þær eru mótteknar.⁶ Lög um virðisaukaskatt segja það sama um allar greiðslur sem berast fyrir afhendingu.⁷ Skatturinn af gjafabréfi sem selt er í desember fer því á VSK-skýrsluna fyrir nóvember og desember.⁷

Skatturinn segir líka hvaða þrep á að nota. Á bréfinu eða kvittuninni þarf að lýsa því hvað má nota bréfið í, svo að ljóst sé hvaða þrep gildir. Ef bréfið getur gilt fyrir vöru eða þjónustu í báðum þrepum telst innborgunin til 24 % þrepsins.⁶ Matur og drykkur á veitingastað er í 11 % þrepi. Gjafabréf fyrir mat og drykk getur því verið í 11 % þrepi. Ef bréfið nær líka yfir varning í 24 % þrepi, til dæmis merktar krúsir, fer það í 24 %. Spurðu endurskoðandann hvort á við um þín bréf.

Við sölu á gjafakorti þarf að gefa út kvittun fyrir innborguninni. Á henni kemur fram að innborgunin sé vegna gjafakorts og hver gjafþeginn er.⁶ Prentað gjafabréf getur komið í stað kvittunar ef þetta kemur fram á því:⁶

• útgáfudagur
• hvað má nota bréfið í, svo að ljóst sé hvaða þrep gildir
• heildarfjárhæð bréfsins
• virðisaukaskatturinn, sem fjárhæð eða hlutfall af heildarverði

Þegar gesturinn notar bréfið

Þegar gesturinn greiðir með bréfinu skráirðu söluna eins og venjulega, í réttum þrepum fyrir það sem hann borðaði og drakk. Um leið dregst frá sá skattur sem þú greiddir þegar bréfið var selt. Skatturinn lýsir þessu með tveimur biðreikningum í bókhaldinu: annar er fyrir útskatt af seldum gjafakortum og hinn fyrir heildarfjárhæð útgefinna korta.⁶ Bókarinn setur þá upp í bókhaldskerfinu þínu, hvort sem það er dk, Regla, Payday eða annað kerfi.

Dæmi með tölum

Svona geta tölurnar litið út. Þrepið er 11 %, svo skatturinn í verði með VSK er verð × 11 ÷ 111.

Þessar 190.000 kr. eru ekki tekjur enn. Þetta er fé sem veitingastaðurinn skuldar í formi máltíða. Hafðu alltaf yfirsýn yfir opnu inneignina, sérstaklega fyrir áramótauppgjör.

Ónotuð inneign og útrunnin bréf

Sum bréf eru aldrei notuð og önnur aðeins að hluta. Haltu skrá yfir hvert bréf með númeri, söludegi, fjárhæð og því sem er eftir. Skatturinn biður um slíkt yfirlit þegar prentaða bréfið kemur í stað kvittunar, með númeri, dagsetningu, fjárhæð og skattþrepi hvers korts.⁶

Þegar bréf rennur út með inneign á, er inneignin ekki lengur skuld við gestinn. Hvernig sú fjárhæð er færð í bókhaldið og hvað verður um skattinn sem greiddur var við söluna er spurning fyrir endurskoðandann.

Í Resto prentast hvert gjafakort með lokadegi fjórum árum eftir sölu og í bakvinnslu sérðu opin, notuð og útrunnin kort með inneign hvers þeirra.

Gjafabréf seld á netinu

Gjafabréf sem selt er á vefnum þínum er fjarsala. Samkvæmt lögum um neytendasamninga hefur neytandi almennt fjórtán daga til að falla frá fjarsölusamningi án þess að gefa upp ástæðu.⁸ Í lögunum eru undantekningar og ekki er augljóst hvernig þær eiga við um gjafabréf á veitingastað.⁸ Ef þú selur gjafabréf á netinu skaltu hafa skilmálana skýra á síðunni og spyrja lögfræðing eða Neytendastofu hvernig fjórtán dagarnir eiga við hjá þér.

Ef netpantanir eða QR-pantanir taka við gjafabréfum sem greiðslu gildir sama regla um skattinn: hann var greiddur þegar bréfið var selt og pöntunin er skráð í venjulegum þrepum.

Fyrir jólasöluna

• Ákveddu gildistímann. Fjögur ár frá söludegi er einfaldast.
• Prentaðu lokadag, fjárhæð og hvað bréfið gildir fyrir á hvert bréf.
• Spurðu endurskoðandann hvort 11 % eða 24 % þrep á við um bréfin þín.
• Gakktu úr skugga um að þú sjáir alltaf heildarupphæð opinna bréfa.
• Ef þú selur á netinu skaltu setja skilmálana á síðuna fyrir fyrstu söluna.