Erlend kortavelta og ferðamenn: hvað skilar sér á veitingastaði?

Gott ferðamannaár skilar sér yfirleitt líka til veitingastaða. Hversu mikið fer eftir því hve miklu ferðamenn eyða, og í hvað. Hér skoðum við opinberu tölurnar: erlenda kortaveltu eftir mánuðum, hve stór hluti af útgjöldum ferðamanna fer til veitingastaða, og hvar erlendir gestir gista.

Tölurnar miðast við október 2026. Grein okkar um árstíðasveifluna fjallar um brottfarartalningar í hverjum mánuði og árstíðirnar í hverjum landshluta.

Erlend kortavelta eftir mánuðum

Seðlabanki Íslands birtir mánaðarlega veltu erlendra greiðslukorta á Íslandi. Kort telst erlent ef það er gefið út erlendis, óháð því hvar eigandinn býr.² Árið 2025 var heildarvelta erlendra korta á Íslandi 360,7 milljarðar kr., á móti 351,9 milljörðum kr. árið 2024.¹

Sveiflan er mikil. Í ágúst 2025 nam velta erlendra korta 51,0 milljarði kr., sem er 2,8 sinnum meira en í desember 2025.¹ Júlí og ágúst voru samanlagt meira en fjórðungur ársins.

Árið 2025 byrjaði betur en 2024. Hver mánuður frá janúar til ágúst var yfir sama mánuði árið áður, nema mars. Frá september 2025 snerist myndin við. Hver mánuður frá september 2025 til apríl 2026 var undir sama mánuði ári fyrr. Frá janúar til apríl 2026 nam veltan 86,6 milljörðum kr., á móti 89,2 milljörðum kr. á sama tíma 2025.¹ Í byrjun október 2026 var apríl 2026 nýjasti mánuðurinn sem við fundum á vef Seðlabankans.

Tölurnar eru á verðlagi hvers tíma. Verðlag hækkaði á sama tíma, svo sama velta kaupir aðeins minna með hverju árinu.

Um 11,5 % af útgjöldum ferðamanna fara til veitingastaða

Hagstofa Íslands metur hvað erlendir ferðamenn eyða á Íslandi í hverri atvinnugrein. Í tölunum eru dagsgestir af skemmtiferðaskipum taldir með. Árið 2025 eyddu erlendir ferðamenn 540,9 milljörðum kr. á Íslandi. Af því fóru 62,2 milljarðar kr. í veitingaþjónustu.³

Tölurnar fyrir 2025 eru bráðabirgðatölur.³

Frá 2023 hefur eyðsla ferðamanna á Íslandi aukist með hverju árinu, en eyðsla þeirra á veitingastöðum hefur dregist aðeins saman. Útgjöld til gistingar fóru í hina áttina: úr 123,5 milljörðum kr. árið 2023 í 146,7 milljarða kr. árið 2025.³ Verð á veitingahúsum hækkaði á sömu árum, svo fækkun máltíða er líklega meiri en lækkunin í krónum.⁷

Jafn margir ferðamenn, fleiri gistinætur

Árið 2025 fóru 2.267.638 erlendir farþegar um Keflavíkurflugvöll, nánast jafn margir og 2.261.391 árið 2024.⁵ Erlendir gestir gistu hins vegar fleiri nætur á hótelum og gistiheimilum: 6.034.147 nætur árið 2025, sem er 9,1 % aukning frá 2024.⁶

Árið 2026 eru tölurnar aðeins lægri. Frá janúar til ágúst voru erlendir farþegar um Keflavíkurflugvöll 1,0 % færri en á sama tíma 2025.⁵ Gistinætur erlendra gesta á hótelum og gistiheimilum voru 0,7 % færri.⁶ Samsetningin breyttist líka:⁵

Breskir gestir koma helst yfir svalari mánuðina og bandarískir helst á sumrin. Greinin um árstíðasveifluna sýnir mánuðina fyrir hvorn hóp.

Velta veitingastaða frá 2024

Hagstofan birtir líka veltu veitingastaða og kráa samkvæmt virðisaukaskattskýrslum, fyrir hvert tveggja mánaða tímabil. Hún nær yfir alla gesti, bæði ferðamenn og heimafólk. Tölurnar eru án virðisaukaskatts, í milljónum króna.⁴

Sumarið 2025 var gott: júlí og ágúst voru 8,4 % yfir 2024.⁴ Fyrri hluta árs 2026 stóð veltan nokkurn veginn í stað. Verð á veitingahúsum hækkaði um 4,3 % frá júní 2025 til júní 2026.⁷ Óbreytt velta á hærra verði þýðir því líklega að aðeins færri máltíðir hafi selst.

Hvar erlendir gestir gista

Árið 2025 voru 44,6 % af gistinóttum erlendra gesta á hótelum og gistiheimilum á höfuðborgarsvæðinu og 28,8 % á Suðurlandi. Minni landshlutarnir uxu hins vegar hraðast frá 2024 til 2025.⁶

Há prósenta í litlum landshluta getur komið til af fáeinum nýjum hótelum eða einu nýju gistiheimili. Á Vestfjörðum fjölgaði gistinóttum erlendra gesta um 55,9 %, úr um 57.000 í um 90.000.⁶ Það er enn lítið miðað við höfuðborgarsvæðið, en fyrir veitingastað á Ísafirði er það raunveruleg breyting. Tölurnar telja nætur, ekki útgjöld. Við fundum enga gjaldfrjálsa heimild um kortaveltu eftir landshlutum.

Hvernig þú nýtir þetta á þínum stað

• Fylgstu með kortaveltunni. Mánaðarleg frétt Seðlabankans sýnir fljótt hvort erlend velta er yfir eða undir síðasta ári. Berðu hana saman við þína eigin sölu í sama mánuði.
• Teldu þína eigin erlendu gesti. Færsluhirðirinn þinn getur hugsanlega sagt þér hve stór hluti kortagreiðslnanna kom af kortum sem gefin eru út erlendis. Spurðu hann.
• Gerðu ráð fyrir svipuðum fjölda. Árið 2026 benda tölurnar fyrir landið til svipaðs fjölda ferðamanna og 2025, á meðan verð heldur áfram að hækka. Skipuleggðu vaktir og innkaup út frá fjölda gesta í fyrra, ekki krónunum.
• Skoðaðu þinn landshluta. Ef þú ert utan höfuðborgarsvæðisins segja gistinæturnar í þínum landshluta meira en heildartölur landsins.

Í Bakvinnslan í Resto sýnir söluna eftir dögum og klukkustundum fyrir það tímabil sem þú velur, svo þú getur borið þetta ár saman við síðasta ár viku fyrir viku.

Um tölurnar

• Erlend kortavelta telur kort sem gefin eru út erlendis. Hún nær yfir fólk búsett á Íslandi sem notar erlent kort, en ekki ferðamenn sem greiða með reiðufé eða íslensku korti.²
• Kortavelta er ekki það sama og útgjöld ferðamanna. Mat Hagstofunnar á útgjöldum ferðamanna er betri mælikvarði á hlut veitingastaða, en það kemur aðeins einu sinni á ári.³
• Rannsóknasetur verslunarinnar (RSV) gerði hlé á birtingu kortaveltu eftir atvinnugreinum sumarið 2024, eftir að gögn hættu að berast frá einum af stærri færsluhirðunum.⁸ Við fundum enga aðra gjaldfrjálsa mánaðarlega heimild um kortaveltu veitingastaða.
• Allar tölur eru á verðlagi hvers tíma og geta verið endurskoðaðar.